{
    "componentChunkName": "component---src-templates-exercise-js",
    "path": "/تمرين-118/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي",
    "result": {"data":{"exercise":{"uuid":"a3775ae3-7fb1-4cec-86c8-cb955dcf3533","slug":"/تمرين-118/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي","title":"تمرين 118","level":"سنة ثالثة ثانوي","division":"علوم تجريبية","domain":"التطورات الرتيبة","unite":"مراقبة تطور جملة كيميائية","rank":null,"difficulty":3,"author":"content-pipeline","description":"بكالوريا 2013: أسترة حمض الإيثانويك بكحول C4H9OH بالتسخين المرتد: دور الوسيط والماء المالح، سرعة التفاعل، المردود وصنف الكحول — تمرين مع الحل، ثالثة ثانوي","excerpt":"الهدف: دراسة تحول الأسترة. نضع في أرلينة ماير من حمض الإيثانويك و من الكحول . نضيف قطرات من حمض الكبريت المركز ونسد الأرلينة بسدادة متصلة بمبرد، ثمّ نضعها في حم","banner":"chemistry","thumbnailUrl":"https://media.benahmed.education/site/thumbnails/chemistry.webp?v=2","html":"<p class=\"paragraph\">الهدف: دراسة تحول الأسترة.</p>\n<p class=\"paragraph\">نضع في أرلينة ماير\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mn>1</mn><mtext> </mtext><mi>m</mi><mi>o</mi><mi>l</mi></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">1\\,mol</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6944em;\"></span><span class=\"mord\">1</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.1667em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\">m</span><span class=\"mord mathnormal\">o</span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.01968em;\">l</span></span></span></span>\nمن حمض الإيثانويك\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mi mathvariant=\"normal\">C</mi><msub><mi mathvariant=\"normal\">H</mi><mn>3</mn></msub><mo lspace=\"0em\" rspace=\"0em\">−</mo><mi mathvariant=\"normal\">C</mi><mi mathvariant=\"normal\">O</mi><mi mathvariant=\"normal\">O</mi><mi mathvariant=\"normal\">H</mi></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">\\mathrm{CH_3{-}COOH}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.8333em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">C</span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">H</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathrm mtight\">3</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord\">−</span></span><span class=\"mord mathrm\">COOH</span></span></span></span></span>\nو\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mn>1</mn><mtext> </mtext><mi>m</mi><mi>o</mi><mi>l</mi></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">1\\,mol</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6944em;\"></span><span class=\"mord\">1</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.1667em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\">m</span><span class=\"mord mathnormal\">o</span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.01968em;\">l</span></span></span></span>\nمن الكحول\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi mathvariant=\"normal\">C</mi><mn>4</mn></msub><msub><mi mathvariant=\"normal\">H</mi><mn>9</mn></msub><mo lspace=\"0em\" rspace=\"0em\">−</mo><mi mathvariant=\"normal\">O</mi><mi mathvariant=\"normal\">H</mi></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">\\mathrm{C_4H_9{-}OH}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.8333em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">C</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathrm mtight\">4</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">H</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathrm mtight\">9</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord\">−</span></span><span class=\"mord mathrm\">OH</span></span></span></span></span>.\nنضيف قطرات من حمض الكبريت المركز ونسد الأرلينة بسدادة متصلة بمبرد، ثمّ نضعها في حمام مائي درجة حرارته\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mn>10</mn><msup><mn>0</mn><mo lspace=\"0em\" rspace=\"0em\">∘</mo></msup><mi>C</mi></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">100^{\\circ}C</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6833em;\"></span><span class=\"mord\">10</span><span class=\"mord\"><span class=\"mord\">0</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.6741em;\"><span style=\"top:-3.063em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mtight\">∘</span></span></span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.07153em;\">C</span></span></span></span>\n(الشكل 1).</p>\n<p class=\"paragraph\"><img src=\"https://media.benahmed.education/uploads/f9cc3cfb-4b24-4620-81af-77a7f92c50bf.svg\" alt=\"تركيب التسخين المرتد: مبرد مائي فوق أرلينة ماير مسدودة موضوعة في حمام مائي على مسخن كهربائي\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"></p>\n<p class=\"paragraph\">بعد مدة زمنية من التسخين المرتد، نسكب محتوى الأرلينة في بيشر به ماء مالح، فنلاحظ طفو مادة عضوية.</p>\n<ol class=\"paragraph orderedList\">\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">\n<p class=\"paragraph\">ما دور كل من التسخين المرتد وإضافة حمض الكبريت المركز؟</p>\n</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">\n<p class=\"paragraph\">لماذا نستعمل الماء المالح؟</p>\n</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">\n<p class=\"paragraph\">إن متابعة كمية مادة الإستر المتشكل\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>n</mi><mi>E</mi></msub></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">n_E</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.5806em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">n</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3283em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\" style=\"margin-right:0.05764em;\">E</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span></span></span></span>\nبدلالة الزمن مكنتنا من رسم البيان:\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>n</mi><mi>E</mi></msub><mo>=</mo><mi>f</mi><mo stretchy=\"false\">(</mo><mi>t</mi><mo stretchy=\"false\">)</mo></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">n_E=f(t)</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.5806em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">n</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3283em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathnormal mtight\" style=\"margin-right:0.05764em;\">E</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mrel\">=</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:1em;vertical-align:-0.25em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.10764em;\">f</span><span class=\"mopen\">(</span><span class=\"mord mathnormal\">t</span><span class=\"mclose\">)</span></span></span></span>\n(الشكل 2).</p>\n<p class=\"paragraph\"><img src=\"https://media.benahmed.education/uploads/40091b07-2f38-408a-be1a-2fd6d0c47bf1.svg\" alt=\"كمية مادة الإستر المتشكل بدلالة الزمن، تتزايد بسرعة ثم تستقر\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"></p>\n<ol class=\"paragraph orderedList\">\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">اكتب معادلة التفاعل الكيميائي المنمذج لتحول الأسترة.</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">هل التحول الكيميائي الحادث تام؟ كيف تتأكد عمليا من ذلك؟</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">جِدْ سرعة التفاعل في اللحظات:\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi>t</mi><mn>1</mn></msub><mo>=</mo><mn>20</mn><mtext> </mtext><mi>m</mi><mi>i</mi><mi>n</mi><mtext>  </mtext><mo separator=\"true\">;</mo><mtext>  </mtext><msub><mi>t</mi><mn>2</mn></msub><mo>=</mo><mn>40</mn><mtext> </mtext><mi>m</mi><mi>i</mi><mi>n</mi><mtext>  </mtext><mo separator=\"true\">;</mo><mtext>  </mtext><msub><mi>t</mi><mn>3</mn></msub><mo>=</mo><mn>60</mn><mtext> </mtext><mi>m</mi><mi>i</mi><mi>n</mi></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">t_1=20\\,min\\;;\\;t_2=40\\,min\\;;\\;t_3=60\\,min</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.7651em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">t</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">1</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mrel\">=</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.854em;vertical-align:-0.1944em;\"></span><span class=\"mord\">20</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.1667em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\">min</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mpunct\">;</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.1667em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">t</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">2</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mrel\">=</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.854em;vertical-align:-0.1944em;\"></span><span class=\"mord\">40</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.1667em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\">min</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mpunct\">;</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.1667em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\">t</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\">3</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mrel\">=</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6595em;\"></span><span class=\"mord\">60</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.1667em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\">min</span></span></span></span>.\nناقش النتائج المتحصل عليها. ماذا تستنتج؟</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">عيّن مردود التحول. هل يمكن تحسينه عند نزع الماء الناتج؟ فسّر ذلك.</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">استنتج صنف الكحول المستعمل. اكتب صيغته الجزيئية نصف المفصلة مع تسميته.</li>\n</ol>\n</li>\n</ol>\n","solutionPreviewHtml":"<h4>دور التسخين المرتد ودور حمض الكبريت المركز</h4>\n<p class=\"paragraph\"><strong>التسخين</strong> يرفع درجة حرارة المزيج، ودرجة الحرارة عامل حركي: كلما ارتفعت زادت سرعة تفاعل الأسترة البطيء، فتبلغ الجملة حالتها النهائية في مدة أقصر.</p>\n<p class=\"paragraph\">لكن التسخين يبخّر جزءا من المزيج (الحمض والكحول والإستر أنواع متطايرة). <strong>المبرد المائي</strong> الموصول بالأرلينة يكثّف هذه الأبخرة المتصاعدة، فتعود سائلة إلى الأرلينة: هذا هو <strong>التسخين المرتد</strong>. نسخّن إذن دون أن نضيّع شيئا من المادة.</p>\n<p class=\"paragraph\"><strong>حمض الكبريت المركز وسيط</strong>: يسرّع التفاعل هو أيضا، ولا يُستهلك (لا يظهر في معادلة التفاعل)، ولا يغيّر الحالة النهائية للجملة (التقدم النهائي والمردود)، بل يغيّر فقط مدة بلوغها.</p>\n","places":[{"kind":"bac","paperSlug":"/بكالوريا/2013/علوم-تجريبية","paperLabel":"بكالوريا 2013 · علوم تجريبية · الموضوع الثاني · التمرين الأول","page":null,"number":null,"label":null}]}},"pageContext":{"pageType":"exercise","id":"a3775ae3-7fb1-4cec-86c8-cb955dcf3533","title":"تمرين 118","level":"سنة ثالثة ثانوي","division":"علوم تجريبية","unitPath":"/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي","levelPath":"/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي","canonicalPath":"/تمرين-118/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي","related":[{"title":"تمرين 140","slug":"/تمرين-140/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي"},{"title":"تمرين 157","slug":"/تمرين-157/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي"},{"title":"تمرين 183","slug":"/تمرين-183/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي"}],"previous":{"title":"تمرين 117","slug":"/تمرين-117/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي"},"next":{"title":"تمرين 140","slug":"/تمرين-140/مراقبة-تطور-جملة-كيميائية/علوم-تجريبية-سنة-ثالثة-ثانوي"}}},
    "staticQueryHashes": ["2765781940","2956526940","3051459005","3459843155"]}