{
    "componentChunkName": "component---src-templates-lesson-js",
    "path": "/نموذج-الغاز-المثالي/من-المجهري-إلى-العياني/جذع-مشترك-علوم-و-تكنولوجيا-سنة-أولى-ثانوي",
    "result": {"data":{"lesson":{"uuid":"3adde576-eb97-4ad3-ab9a-04a82dabd28f","title":"نموذج الغاز المثالي","level":"سنة أولى ثانوي","division":"جذع مشترك علوم و تكنولوجيا","domain":"المادة و تحولاتها","unite":"من المجهري إلى العياني","description":"فرضيات نموذج الغاز المثالي، تفسير الضغط بتصادم الجزيئات مع الجدار، قياسه بالباروميتر و المانومتر، و متى يكون الغاز مثاليا — درس كيمياء أولى ثانوي","excerpt":"الغاز على المستوى المجهري الغاز جسم مادي جزيئاته حرة، في حركة عشوائية دائمة و بسرعات كبيرة. المسافة بين جزيئتين كبيرة جدا أمام أبعاد الجزيئة نفسها، لذلك يشغل ال","banner":"chemistry","thumbnailUrl":"https://media.benahmed.education/site/thumbnails/chemistry.webp?v=2","html":"<h3>الغاز على المستوى المجهري</h3>\n<p class=\"paragraph\">الغاز جسم مادي جزيئاته حرة، في حركة عشوائية دائمة و بسرعات كبيرة. المسافة بين جزيئتين كبيرة جدا أمام أبعاد الجزيئة نفسها، لذلك يشغل الغاز كل حجم الإناء الذي يحتويه.</p>\n<p class=\"paragraph\"><img src=\"https://media.benahmed.education/uploads/08bfffb1-4327-4afa-8c05-6af335cba1b7.svg\" alt=\"جزيئات غاز في حركة عشوائية و تصادمها مع جدار الإناء\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"></p>\n<h3>نموذج الغاز المثالي</h3>\n<p class=\"paragraph\">نموذج مبسط للغاز نفترض فيه ثلاث فرضيات:</p>\n<ol class=\"paragraph orderedList\">\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">الجزيئات متباعدة، و حجمها الخاص مهمل أمام حجم الإناء.</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">لا يوجد تأثير متبادل بين الجزيئات: لا قوى تجاذب و لا قوى تنافر بينها.</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\">التصادمات مرنة: لا تضيع طاقة حركية، لا في تصادم جزيئتين و لا في تصادم جزيئة مع الجدار.</li>\n</ol>\n<p class=\"paragraph\">الغاز المثالي هو الغاز الذي تتحقق فيه العلاقة</p>\n<p><span class=\"katex-display\"><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><semantics><mrow><mi>P</mi><mo>×</mo><mi>V</mi><mo>=</mo><mi>n</mi><mo>×</mo><mi>R</mi><mo>×</mo><mi>T</mi></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">P\\times V=n\\times R\\times T\n</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.7667em;vertical-align:-0.0833em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.13889em;\">P</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2222em;\"></span><span class=\"mbin\">×</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2222em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6833em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.22222em;\">V</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mrel\">=</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6667em;vertical-align:-0.0833em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\">n</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2222em;\"></span><span class=\"mbin\">×</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2222em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.7667em;vertical-align:-0.0833em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.00773em;\">R</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2222em;\"></span><span class=\"mbin\">×</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2222em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6833em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.13889em;\">T</span></span></span></span></span></p>\n<p class=\"paragraph\">مهما كان ضغطه و مهما كانت درجة حرارته. رموز هذه العلاقة و وحداتها في درس «كمية المادة و الضغط».</p>\n<h3>التفسير المجهري للضغط</h3>\n<p class=\"paragraph\">ضغط الغاز على جدار ناتج عن تصادم جزيئاته مع هذا الجدار: كل تصادم يطبق على الجدار قوة عمودية عليه، و محصلة هذه القوى الصغيرة جدا هي القوة الضاغطة.</p>\n<p><span class=\"katex-display\"><span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\" display=\"block\"><semantics><mrow><mi>P</mi><mo>=</mo><mfrac><mi>F</mi><mi>S</mi></mfrac></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">P=\\frac{F}{S}\n</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6833em;\"></span><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.13889em;\">P</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mrel\">=</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:2.0463em;vertical-align:-0.686em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mopen nulldelimiter\"></span><span class=\"mfrac\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:1.3603em;\"><span style=\"top:-2.314em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:3em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.05764em;\">S</span></span></span><span style=\"top:-3.23em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:3em;\"></span><span class=\"frac-line\" style=\"border-bottom-width:0.04em;\"></span></span><span style=\"top:-3.677em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:3em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathnormal\" style=\"margin-right:0.13889em;\">F</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.686em;\"><span></span></span></span></span></span><span class=\"mclose nulldelimiter\"></span></span></span></span></span></span></p>\n<p class=\"paragraph\">P: ضغط الغاز وحدته الباسكال Pa</p>\n<p class=\"paragraph\">F: شدة القوة الضاغطة العمودية على الجدار وحدتها النيوتن N</p>\n<p class=\"paragraph\">S: مساحة الجدار وحدتها <span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><msup><mi mathvariant=\"normal\">m</mi><mn>2</mn></msup></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">\\mathrm{m^2}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.8141em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">m</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.8141em;\"><span style=\"top:-3.063em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathrm mtight\">2</span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></p>\n<h5>ملاحظة</h5>\n<p class=\"paragraph\">التصادمات بين الجزيئات فيما بينها لا تطبق أي قوة على الجدار: الضغط على جدار تصنعه الجزيئات التي تصطدم بهذا الجدار وحده.</p>\n<p class=\"paragraph\">لما يكون الغاز في حالة توازن يبقى عدد التصادمات في وحدة الزمن ثابتا، فيكون الضغط نفسه في كل نقطة من الجدار.</p>\n<h3>قياس الضغط</h3>\n<p class=\"paragraph\"><img src=\"https://media.benahmed.education/uploads/1479ac70-a174-4e8c-8d61-aa0db1ddb411.svg\" alt=\"باروميتر زئبقي و مانومتر موصول بإناء فيه غاز\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\"></p>\n<p class=\"paragraph\"><strong>الباروميتر</strong>: يقيس الضغط الجوي. في باروميتر الزئبق يتوقف عمود الزئبق عند ارتفاع\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mn>76</mn><mtext> </mtext><mrow><mi mathvariant=\"normal\">c</mi><mi mathvariant=\"normal\">m</mi></mrow></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">76\\ \\mathrm{cm}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6444em;\"></span><span class=\"mord\">76</span><span class=\"mspace\"> </span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">cm</span></span></span></span></span>\nعند مستوى سطح البحر.</p>\n<p class=\"paragraph\"><strong>المانومتر</strong> أو مقياس الضغط: يوصل بالإناء فيقيس ضغط الغاز المحبوس فيه. المانومتر التفاضلي يقرأ الفرق بين ضغط الغاز و الضغط الجوي فيشير إلى الصفر في الهواء الطلق، أما المانومتر المطلق فيقرأ قيمة الضغط مباشرة.</p>\n<h5>ملاحظة</h5>\n<p class=\"paragraph\">رتب القيم التي يجب أن يعرفها التلميذ: الضغط الجوي عند مستوى سطح البحر يساوي تقريبا\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mn>1</mn><msup><mn>0</mn><mn>5</mn></msup><mtext> </mtext><mrow><mi mathvariant=\"normal\">P</mi><mi mathvariant=\"normal\">a</mi></mrow><mo>=</mo><mn>1</mn><mtext> </mtext><mrow><mi mathvariant=\"normal\">b</mi><mi mathvariant=\"normal\">a</mi><mi mathvariant=\"normal\">r</mi></mrow></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">10^{5}\\ \\mathrm{Pa}=1\\ \\mathrm{bar}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.8141em;\"></span><span class=\"mord\">1</span><span class=\"mord\"><span class=\"mord\">0</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.8141em;\"><span style=\"top:-3.063em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mtight\"><span class=\"mord mtight\">5</span></span></span></span></span></span></span></span></span><span class=\"mspace\"> </span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">Pa</span></span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span><span class=\"mrel\">=</span><span class=\"mspace\" style=\"margin-right:0.2778em;\"></span></span><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6944em;\"></span><span class=\"mord\">1</span><span class=\"mspace\"> </span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">bar</span></span></span></span></span>\nو ضغط عجلة سيارة يساوي بضعة بارات، من\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mn>2</mn><mtext> </mtext><mrow><mi mathvariant=\"normal\">b</mi><mi mathvariant=\"normal\">a</mi><mi mathvariant=\"normal\">r</mi></mrow></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">2\\ \\mathrm{bar}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6944em;\"></span><span class=\"mord\">2</span><span class=\"mspace\"> </span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">bar</span></span></span></span></span>\nإلى\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mn>2.5</mn><mtext> </mtext><mrow><mi mathvariant=\"normal\">b</mi><mi mathvariant=\"normal\">a</mi><mi mathvariant=\"normal\">r</mi></mrow></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">2.5\\ \\mathrm{bar}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.6944em;\"></span><span class=\"mord\">2.5</span><span class=\"mspace\"> </span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">bar</span></span></span></span></span>\nفي العجلات العادية.</p>\n<h3>متى نعتبر الغاز الحقيقي مثاليا</h3>\n<p class=\"paragraph\">يقترب سلوك الغاز الحقيقي من سلوك الغاز المثالي في شرطين معا:</p>\n<ol class=\"paragraph orderedList\">\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\"><strong>ضغط منخفض</strong>: الجزيئات متباعدة، فيصبح حجمها الخاص مهملا أمام حجم الإناء.</li>\n<li class=\"paragraph\" style=\"font-size:1em\"><strong>درجة حرارة مرتفعة</strong>: سرعة الجزيئات كبيرة، فيصبح تأثير قوى التجاذب بينها مهملا.</li>\n</ol>\n<h5>ملاحظة</h5>\n<p class=\"paragraph\">كلما ارتفع الضغط أو انخفضت درجة الحرارة ابتعد الغاز الحقيقي عن النموذج المثالي، إلى أن يتميع.</p>\n<p class=\"paragraph\">الهواء و الغازات المعروفة مثل\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi mathvariant=\"normal\">H</mi><mn>2</mn></msub></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">\\mathrm{H_2}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.8333em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">H</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathrm mtight\">2</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span></span></span></span>\nو\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><msub><mi mathvariant=\"normal\">O</mi><mn>2</mn></msub></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">\\mathrm{O_2}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.8333em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">O</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathrm mtight\">2</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span></span></span></span>\nو\n<span class=\"katex\"><span class=\"katex-mathml\"><math xmlns=\"http://www.w3.org/1998/Math/MathML\"><semantics><mrow><mi mathvariant=\"normal\">C</mi><msub><mi mathvariant=\"normal\">O</mi><mn>2</mn></msub></mrow><annotation encoding=\"application/x-tex\">\\mathrm{CO_2}</annotation></semantics></math></span><span class=\"katex-html\" aria-hidden=\"true\"><span class=\"base\"><span class=\"strut\" style=\"height:0.8333em;vertical-align:-0.15em;\"></span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">C</span><span class=\"mord\"><span class=\"mord mathrm\">O</span><span class=\"msupsub\"><span class=\"vlist-t vlist-t2\"><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.3011em;\"><span style=\"top:-2.55em;margin-left:0em;margin-right:0.05em;\"><span class=\"pstrut\" style=\"height:2.7em;\"></span><span class=\"sizing reset-size6 size3 mtight\"><span class=\"mord mathrm mtight\">2</span></span></span></span><span class=\"vlist-s\">​</span></span><span class=\"vlist-r\"><span class=\"vlist\" style=\"height:0.15em;\"><span></span></span></span></span></span></span></span></span></span></span>\nيمكن اعتبارها غازات مثالية في الشروط العادية.</p>\n"},"exos":{"nodes":[]}},"pageContext":{"pageType":"lesson","id":"3adde576-eb97-4ad3-ab9a-04a82dabd28f","title":"نموذج الغاز المثالي","level":"سنة أولى ثانوي","division":"جذع مشترك علوم و تكنولوجيا","lessonId":"3adde576-eb97-4ad3-ab9a-04a82dabd28f","unitPath":"/من-المجهري-إلى-العياني/جذع-مشترك-علوم-و-تكنولوجيا-سنة-أولى-ثانوي","levelPath":"/جذع-مشترك-علوم-و-تكنولوجيا-سنة-أولى-ثانوي","previous":{"title":"الأفعال المتبادلة الجاذبة","slug":"/الأفعال-المتبادلة-الجاذبة/التماسك-في-المادة-و-في-الفضاء/جذع-مشترك-علوم-و-تكنولوجيا-سنة-أولى-ثانوي"},"next":{"title":"الأفعال المتبادلة الكهربائية","slug":"/الأفعال-المتبادلة-الكهربائية/التماسك-في-المادة-و-في-الفضاء/جذع-مشترك-علوم-و-تكنولوجيا-سنة-أولى-ثانوي"}}},
    "staticQueryHashes": ["2765781940","2956526940","3051459005","3459843155"]}